صادرات محصولات آهن و فولادی از جمله میلگرد در کشورهای تولیدکننده، یکی از مهم ترین و اثربخش ترین فعالیت های اقتصادی در این کشورها محسوب می شود. در ایران نیز، صادرات میلگرد از اهمیت بالایی برخوردار بوده و سهم بزرگی از صنعت فولاد کشور را در بر می گیرد.

 

صادرات میلگرد ایران
میلگرد تولیدی ایران از جمله محصولات مرغوب آهن و فولادی در دنیا می باشد که به کشورهای مختلف صادر می شود. هم چنین به علت اینکه تولیدات میلگرد در کشور ما بالا می باشد، سود کلانی از این محصولات نصیب اقتصاد کشور می شود.
امروزه با حمایت دولت و با وضع طرح های تشویقی صادراتی، روند صادرات محصولات آهن و فولاد به کشورهای مختلف تسهیل یافته و روبه گسترش می باشد. به عنوان مثال، میلگرد یکی از مهم ترین محصولات تولیدی صنعت آهن و فولاد کشور است که به کشورهایی چون ترکیه، عراق و عمان صادر می شود.
از آن جایی که پتانسیل تولید و صادرات میلگرد در کشور و در بخش های خصوصی و دولتی بالا می باشد، بسیار قابل توجه بوده و می توان با به کار بردن روش های اصولی در صادرات میلگرد، ارزآوری قابل توجهی برای کشور به ارمغان آورد.


قیمت میلگرد صادراتی ایران 
قیمت میلگرد صادراتی ایران، با توجه به اینکه وضعیت فعلی بازار آهن ایران دارای نوسان شدیدی است، بازه ی ثابتی ندارد. هم چنین قیمت میلگرد صادراتی، به کشور مقصد صادراتی نیز بستگی دارد، از این رو نمی توان قیمت ثابتی برای میلگرد صادراتی اعلام کرد.
با این حال، عوامل مهمی که بر قیمت میلگرد صادراتی ایران تاثیرگذار می باشد را می توان به صورت زیر نام برد:
•    کیفیت میلگرد صادراتی
•    حجم بار صادراتی
•    محل صدور
•    شرکت تولیدکننده میلگرد
•    استاندارد میلگرد (A1، A2، A3، A4)
طبق قوانین جدید اعلام شده، تمامی قیمت های صادرات به خارج از کشور براساس نرخ دلار می باشد و قانون 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده نیز برداشته شده است.

ویژگی های کشورهای مقصد صادرات میلگرد ایران
در ایران به دلیل تنوع بالای میلگردهای تولیدی توسط کارخانجات، راه برای صادرات این محصول هموار بوده و می توان برای مشتریان مختلف، میلگردهایی با کیفیت متنوع تولید کرد.
شرایط حاکم بر کشور اعم از شرایط اقتصادی و سیاسی نیز، باعث شده تا هر روز اتفاقات غیر منتظره ای در بازار آهن کشور و به خصوص بازار میلگرد اتفاق بیفتد. از این رو برای صادرات میلگرد به یک کشور دیگر، بایستی شرایط زیر مدنظر قرار گیرد:
•    ارزیابی خدمات بازرگانی کشور مقصد
•    آگاهی از قیمت روز آهن آلات صادراتی به خارج از کشور
•    شناخت کارخانه های تولید کننده ی میلگرد در کشور
•    آگاهی از ممنوعیت های صادراتی موجود و سایر اطلاعات موردنیاز برای صادرات

مدارک لازم برای صادرات میلگرد ایران چیست؟
برای صادرات میلگرد از ایران به یک کشور دیگر، یک سری مدارک و اسناد لازم می باشد که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم:

کارت بازرگانی: برای اخذ کارت بازرگانی، فرد بایستی به صورت حقیقی یا حقوقی اقدام کرده و صادرات را با نام خود انجام دهد.

گواهی استاندارد: کالاهایی که صادرات آن ها نیاز به رعایت مقررات اجباری قوانین استاندارد صادراتی دارند، بایستی این گواهی را اخذ نمایند. در مورد صادرات میلگرد، بایستی گواهی استاندارد کارخانه تولیدکننده محصول و آنالیز کیفیت محصول جهت اخذ گواهی، وجود داشته باشد.

گواهی خرید: گواهی خرید یا فاکتور رسمی (به انگلیسی: Invoice)، یک صورت حساب رسمی است که در آن اطلاعات زیر درج می شود:
•    تاریخ
•    نوع قرارداد
•    قیمت هر واحد کالا
•    شماره سفارش یا قرارداد
•    نام و نشان خریدار و فروشنده
•    میزان تعرفه گمرگی محصول
•    تعداد یا مقدار کالا و ذکر مشخصات 
•    مجموع قیمت محصولات (قیمت کل)

گواهی عدل بندی: گواهی عدل بندی (به انگلیسی: Packing List)، سندی است که مشخصات بار و محصول در آن ذکر می شود. این گواهی حاوی اطلاعاتی از قبیل وزن، تعداد، استاندارد و ... درباره ی بار جهت حمل و نقل می باشد که در زمان وجود تنوع در کالاها، اهمیت زیادی پیدا می کند.

گواهی مبدأ: سند قانونی که جزئیات بار محصولات صادراتی در آن ذکر می شود را گواهی مبدا می گویند. این گواهی شامل اطلاعاتی مانند کیفیت محصول، اطلاعات مربوط به حمل و نقل و ... از کشور مبدا بار می باشد. 

بارنامه حمل: سند اصلی انتقال مالکیت کالا از فروشنده به خریدار، بارنامه حمل نامیده می شود. این بارنامه دارای انواع مختلفی می باشد که در زیر نام برده شده است:
•    بارنامه هوایی 
•    بارنامه دریایی
•    بارنامه ریلی 
•    بارنامه سراسری 
•    بارنامه زمینی

کارنه تیر: کارنه تیر دفترچه (مجوزی) است که برای عبور کالا از طریق مرز زمینی از کشورهای عضو این کنواسیون، بدون نیاز به بازرسی دقیق، صادر می شود. با کارنه تیر، نیازی به پرداخت و تامین عوارض گمرکی نیز نمی باشد.

فرآیند صادرات میلگرد ایران
صادرات میلگرد به دلیل اهمیت بسیار بالایی که دارد، در سطح جهان موردتوجه بوده و حساسیت بالایی نیز دارد.
برای صادرات میلگرد از ایران به کشورهای دیگر، مراحلی وجود دارد که صادرکنندگان این محصول باید آن را طی کنند. این مراحل به ترتیب عبارت اند از:
1)    دریافت سفارش میلگرد: خریدار درخواست خود برای میلگرد را به کشور موردنظر اعلام کرده و آن را ثبت می نماید.  
2)    صدور پیش فاکتور: بعد از ثبت درخواست سفارش میلگرد توسط خریدار، وزن، کیفیت، نوع بار درخواست شده و قیمت میلگرد صادراتی استعلام شده و در پیش فاکتور درج می شود. سپس این پیش فاکتور به مشتری ارسال می شود. 
3)    بسته بندی و آماده سازی محصول: بار موردنظر با مشخصات و ضوابط اعلام شده توسط مشتری، تهیه شده و جهت ارسال آماده می شود.
4)    مشخص کردن قیمت گمرکی میلگرد صادراتی
5)    دریافت مجوزهای لازم برای صادرات میلگرد
6)    تحویل محصول مورد نظر به گمرک: اولین مرحله برای صدور کالا، ارائه ی آن به گمرک می باشد. صادرکننده بایستی با در دست داشتن مدارک لازم به گمرک مراجعه کرده و اظهارنامه صادراتی را تنظیم نماید. 
7)    بیمه کردن محصول و بستن قرارداد مربوط به حمل و نقل
8)    گرفتن گواهی بازرسی و گرفتن گواهی مبداء و صدور فاکتور

مهم ترین مقاصد صادراتی آهن و فولاد ایران در سال های گذشته


در سال های اخیر کشورهای زیر از جمله مهم ترین مقاصد صادراتی مقاطع طویل فولادی ایران مانند میلگرد بوده است:
•    عراق
•    افغانستان
•    ترکمنستان
•    ترکیه
•    قطر
•    امارات متحده عربی
•    پاکستان
•    عمان

چالش ها و ممنوعیت های صادرات مقاطع آهنی در ایران
یک از بزرگ ترین چالش ها در صادرات مقاطع آهنی مانند میلگرد در ایران موضوع تحریم های آمریکاست.
طبق گفته ی کارشناسان آهن و فولاد، تحریم ها در این صنعت اثر طولانی مدت نخواهد داشت و نهایتاً این فشارها 6 تا 9 ماه دوام می آورد. زیرا این تحریم ها در برخی اوقات به ضرر آمریکا تمام می شود. 
از سوی دیگر، برخی از مسئولان کاهش ارزش ریال را به نفع صادرات کشور می دانند، در حالی که اینطور نیست. زیرا کشورهایی مانند چین، ژاپن یا کره جنوبی که به دنبال توسعه ی صادرات خود هستند، ارزش پول خود را به صورت حساب شده پایین می آورند تا در بازار سهم بیشتری نصیبشان شود. ولی در ایران این کار کاملاً بدون منطق و به صورت هیجانی انجام می گیرد که باعث می شود نه تنها تاثیرات مثبتی بر صادرات مقاطع آهنی نداشته باشد، بلکه نتیجه ی عکس داشته و موجب رکود شود.
تحریم های آمریکا صادرات آهن و فولاد کشور را بیشتر از واردات آن دچار مشکل کرده است. زیرا این تحریم ها، حمل و نقل دریایی را با مشکل مواجه کرده و در واقع مراحل بارگیری، حمل و تخلیه آهن آلات (CFR) را به یک معضل تبدیل کرده است.