4 روش گالوانیزه کردن فولاد | تفاوت فولاد ضد زنگ با فولاد گالوانیزه

زمان مطالعه : ۸ دقیقه

4 روش گالوانیزه کردن فولاد | تفاوت فولاد ضد زنگ با فولاد گالوانیزه

اگر از فولاد کربن‌دار محافظت نشود در بسیاری از محیط‌ها زنگ می‌زند. به همین علت از روش‌های زیادی برای اصلاح فولاد و انواع فلزات کمک گرفته می‌شود تا از خوردگی آن جلوگیری شود. دو راه حل استفاده از فولاد ضد زنگ و گالوانیزه کردن فولاد جزو محبوب‌ترین روش‌ها برای این مشکل است. در حالی که هر دو فولاد در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاومت می‌کنند تفاوت‌های مهمی نیز بین آنها وجود دارد که در ادامه به این موارد پرداخته می‌شود.

گالوانیزه کردن روشی برای محافظت از میلگرد و مقاطع فولادی در برابر خوردگی است. این فرآیند شامل استفاده از یک پوشش نازک فلز روی بر روی فلزی پایه که ضخامت آن بیشتر از ضخامت لایه پوشش است، می‌باشد. این کار به محافظت از فلز در برابر عوامل محیطی کمک می‌کند.

دفعه بعد هنگامی که سوار اتومبیل شدید به تابلو علائم رانندگی در خیابان و تیر چراغ‌ها نگاهی بیاندازید که به رنگ نقره‌ای هستند، این رنگ نقره‌ای همان پوشش روی است و جهت حفاظت آن‌ها در برابر عوامل جوی انجام شده است.

چرا از فرآیند گالوانیزه کردن استفاده می‌کنند؟

تصویر اتصالات ساختمانی گالوانیزه شده

پاسخ به این سوال خیلی ساده است؛ گالوانیزه کردن فلز به آن خاصیت مقاومت در برابر خوردگی می‌بخشد. بدون محافظ و پوشش روی، فلز در معرض عناصر دیگر و رطوبت قرار می‌گیرد و به همین علت سریع‌تر اکسید شده و خورده می‌شود.

در گالوانیزه کردن، لایه فلز روی از خوردگی فولاد توسط آب و رطوبت جلوگیری می‌کند اما اگر فلز روی عمیق خراش خورده شود فولاد زیرین در معرض خوردگی قرار می‌گیرد. همچنین گالوانیزه سازی می‌تواند از فلز در برابر خوردگی گالوانیک محافظت کند. خوردگی گالوانیک زمانی اتفاق می‌افتد که دو فلز از یک ترکیب الکتروشیمیایی متفاوت با یک الکترولیت مانند آب شور با یکدیگر در تماس باشند.

بسته به ساختار اتمی دو فلز، یک فلز آند با سرعت بیشتری فرسایش می‌یابد و کاتد با سرعت کمتری خورده می‌شود. دلیل استفاده از روی برای گالوانیزه کردن این است که وقتی در تماس با انواع مختلفی از فلزات است، به آند بودن بیشتر علاقه دارد. از آنجا که پوشش فلز روی در تماس با فلز زیر معمولا آند می‌باشد، باعث کند شدن خوردگی فلز زیر و یا کاتد می‌شود.

روش‌های مختلف برای گالوانیزه کردن

چندین فرآیند مختلف برای گالوانیزه سازی فلز وجود دارد که در ادامه به شرح آنها می‌پردازیم.

تصویر استخر مذاب فلز روی
استخر مذاب فلز روی

گالوانیزه گرم (Hot-Dip Galvanizing)

همان طور که از نام آن مشخص است این روش بر پایه عملیات حرارتی انجام می‌گیرد و شامل فرو بردن فلز فولاد و یا هر فلز پایه در استخر مذاب روی است. ابتدا فلز پایه باید به صورت مکانیکی، شیمیایی و یا توسط هر دو روش تمیز شود تا اطمینان حاصل شود که می‌توان بین فلز و پوشش روی با کیفیت بیشتری پیوند ایجاد کرد.

پس از تمیز کردن، فلز پایه از شر اکسیدهای باقی مانده از فرآیند تمیز کردن، خلاص می‌شود. در مرحله بعد فلز پایه در یک وان مذاب روی گرم فرو رفته و یک پیوند متالوژی تشکیل می‌شود. از مزایای این روش می‌توان به اقتصادی بودن آن اشاره کرد. همچنین با استفاده از روش گالوانیزه گرم می‌توان احجام پیچیده را گالوانیزه کرد. این روش در مقایسه با سایر روش‌های گالوانیزه کردن، ممکن است در ارتباط با نوع فلز ناسازگاری داشته باشد.

پیش گالوانیزه کردن (Pre-galvanizing)

تصویر گالوانیزه کردن فلز

این روش بسیار شبیه به روش گالوانیزه گرم است با این تفاوت که در کارخانه تولید فولاد بر روی محصولات تولید شده انجام می‌شود. پیش گالوانیزه کردن شامل نورد ورق فولادی از طریق فرآیندی مشابه فرآیند گالوانیزه گرم است و از استخر روی مذاب و مایع عبور داده می‌شود. سپس برای سرد شدن در حال خود آویزان می‌کنند.

مزیت این روش در این است که رول پیچ‌های بزرگ ورق گالوانیزه را می‌توان به سرعت توسط پوشش یکنواخت‌تری در مقایسه با روش گالوانیزه گرم انجام داد. تنها ضعفی که برای آن می‌توان نام برد این است که ممکن است برخی نواحی بدون پوشش باقی بمانند.

الکترو گالوانیزه کردن (Electrogalvanizing)

تصویر فرآیند گالوانیزه کردن

برخلاف فرآیندهای قبلی در الکتروگالوانیزاسیون از استخر مذاب استفاده نمی‌شود. در عوض در این فرآیند از جریان الکتریکی موجود در محلول الکترولیت برای انتقال یون روی به فلز پایه استفاده می‌کنند که شامل کاهش الکترولیکی یون روی با بار مثبت به فلز روی است. سپس بر روی ماده دارای بار مثبت رسوب می‌کند. این روش نیز بر رول ورق فلزی اعمال می‌شود.

از مزایای فرآیند الکتروگالوانیزه به پوشش یکنواخت و ضخامت دقیقی که بر روی تمام سطح ایجاد می‌کند، می‌توان اشاره کرد. لازم به ذکر است ضخامت پوشش در این روش نازک‌تر از روش گالوانیزه گرم است.

روش دیگری از گالوانیزه کردن وجود دارد که بسیار مشابه روش گالوانیزه گرم است. یعنی تمیز کردن و فرو بردن محصولات در داخل استخر مذاب فلز روی مطابق روش‌های قبل انجام می‌گیرد فقط بعد از اتمام این مرحله قطعه گالوانیز شده زیر لبه تیزی قرار می‌گیرد تا مقدار اضافی پوشش کنده شود و لایه یکدست و نازکی حاصل گردد.

در انتهای فرآیند، قطعات در داخل کوره قرار می‌گیرند و در آنجا می‎‌مانند تا زمانی که فولاد تحت مدت زمان مشخصی به دمای پخت برسد؛ سپس در ابعاد مشخص برش داده می‌شود.

فولاد گالوانیزه شده توسط این روش، پوشش مات دارد و این در مقایسه با بقیه فولاد گالوانیزه‌ها جلوه بصری زیباتری دارد همچنین کیفیت و جنس سطح باعث رنگ پذیری بهتری می‌شود. لایه پوششی این فرآیند، سخت‌تر و مقاوم‌تر از بقیه فرآیندهای گالوانیزه است؛ در بین فلزات گالوانیزه شده، این نوع فلز خاصیت جوشکاری بهتری دارد.

در ویدئو زیر می‌توانید مراحل انجام فرآیند گالوانیزه گرم بر روی قطعات فلزی را مشاهده کنید:

فولاد ضد زنگ به دلیل داشتن عناصر آلیاژی اضافی در ترکیبات شیمیایی، مقاوم در برابر خوردگی است در حالی که ترکیبات فولاد معمولی شامل آهن و کربن است. فولاد ضد زنگ دارای مقدار زیادی کروم می‌باشد که به آن کمک می‌کند تا در برابر خوردگی مقاومت کند. کروم و سایر عناصر آلیاژی در طی فرآیند ذوب اولیه قبل از شکل گیری، به فولاد ضد زنگ اضافه می‌شود.

بخوانید: همه چیز درباره ی فولاد ضد زنگ (قسمت اول)

فولاد گالوانیزه چیست؟

فولاد گالوانیزه نوعی فولاد است که توسط لایه‌ای از فلز روی پوشانده شده است و به جلوگیری از زنگ زدگی فولاد زیرین کمک می‌کند. این لایه معمولا کاملا نازک است و اغلب با میکرون اندازه گیری می‌شود. برای ساخت فولاد گالوانیزه معمولا لایه روی پس از ذوب، تصفیه و فرم دهی ورق به آن اضافه می‌شود.

مقاومت فولاد ضد زنگ در برابر خوردگی

تصویر خوردگی فلز

خوردگی در فولاد کربن دار زمانی رخ می‌دهد که آهن موجود در فولاد با اکسیژن در محیط اطراف خود ترکیب شود. کروم موجود در فولاد ضد زنگ قادر است از این امر جلوگیری کند زیرا با اکسیژن ترکیب شده و یک لایه منفعل از اکسید کروم تشکیل می‌دهد. این لایه از اکسید کروم در بسیاری از شرایط از تشکیل اکسید آهن جلوگیری می‌کند تا زمانی که محتوای کروم فولاد به اندازه کافی زیاد باشد.

مقاومت فولاد گالوانیزه در برابر خوردگی

فولاد گالوانیزه با پوشش فلز روی بر سطح کربن در برابر خوردگی مقاومت می‌کند. لایه روی دو هدف دارد. اول اینکه از تماس اکسیژن با فولاد جلوگیری می‌کند بنابراین احتمال خوردگی را کاهش می‌دهد. در ثانی حتی اگر قرار باشد پوشش فلز روی آسیب جزئی ببیند و قسمتی از آهن در تماس با هوا باشد، فلز روی موجود در قسمت‌های دیگر نسبت به فولاد واکنش نشان می‌دهد و این باعث می‌شود که روی مولکول اکسیژن را بیشتر از آهن جذب کند و از زنگ زدگی فولاد جلوگیری کند.

کاربرد فولاد ضد زنگ

 از فولاد ضد زنگ معمولا درکاربری‌هایی استفاده می‌شود که خطر خوردگی یکی از نگرانی‌های اصلی است و نباید رخ بدهد.

  • ساخت تجهیزات کارخانجات مواد غذایی
  • تجهیزات ساخت دارو
  • موتور فضاپیما
  • وسایل آشپزخانه

کاربرد فولاد گالوانیزه

از فولاد گالوانیزه زمانی استفاده می‌شود که خوردگی مطلوب نباشد اما در مقادیر کم مجاز است و از لحاظ ظاهری و زیبایی هم نگران کننده نیست.

  • اجزای خودرو
  • صنعت ساختمان سازی
  • کابیت سازی
  • علائم رانندگی
  • تیر برق
  • ساخت نرده
  • انواع اتصال دهنده‌ها
تصویر اتصال دهنده گالوانیزه

تفاوت فولاد ضد زنگ و فولاد گالوانیزه

تفاوت موجود بین این دو فلز دلیلی برای انتخاب و استفاده از هرکدام می‌باشد. فولاد ضد زنگ همچنین به طور کلی از نظر زیبایی از فولاد گالوانیزه، خوشایندتر است. چون رنگ فولاد ضد زنگ براق تر و نقره مانند است. اما گالوانیزه رنگی مایل به خاکستری دارد. فولاد ضد زنگ گران‌تر از فولاد گالوانیزه می‌باشد.

فولاد ضد زنگ آستنیتی و یا آلومینیوم از جمله فلزات مقاوم در برابر خوردگی هستند که از مقاومت خوبی برخوردارند. اما صرفه اقتصادی ندارند به همین علت استفاده از فرآیند گالوانیزه کردن در عین مقاومت مناسب، هزینه کمتری خواهد داشت. طبق این دلایل ترجیحا از فولاد گالوانیزه بیشتر استفاده می‌شود.

جمع بندی

استفاده از فولاد گالوانیزه که شامل روکش فلز روی است نسبت به فولاد بدون روکش مزایایی دارد که در وهله اول افزایش مقاومت فلز در برابر خوردگی است. رنگ پذیری و جوش پذیری بالای آن از جمله مواردی می‌باشد که استفاده این فلز را توجیه می‌کند.

گالوانیزه کردن فلز طبق استانداردها و روش‌ها متفاوتی انجام می‌شود که در متن به آن پرداخته و تفاوت اساسی آن با فولاد ضد زنگ بررسی شد. اجرای روکش روی بر روی فلزات موجب کاهش هزینه‌ها در طولانی مدت می‌شود.

برای دسترسی سریع به آهن آلات موجود در بازار و قیمت روز آهن و فولاد می‌توانید با واحد مشاوره عصرآهن با شماره ۰۴۱۳۳۲۵۰۲۸۰ در تماس باشید، کارشناسان ما راهنمای شما خواهند بود. سایت عصر آهن تمام اطلاعاتی را که در مورد محصولات آهن و فولاد، قیمت، کاربرد و فروشندگان این محصولات نیاز دارید، برای شما فراهم کرده است. 

۰۸

ارسال دیدگاه