میلگرد شناژ یکی از مهمترین اجزای سازههای بتنی است که با اتصال پیها، ستونها و دیوارها، استحکام و پایداری ساختمان را افزایش میدهد. انتخاب نوع و اندازه مناسب میلگرد شناژ، نقش مستقیم در توزیع یکنواخت بار، جلوگیری از نشست نامتقارن و مقاومت سازه در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله دارد. در این مقاله، ابتدا با مفهوم میلگرد شناژ آشنا میشویم، سپس انواع آن و کاربردهای مختلف شناژ را بررسی میکنیم و در نهایت نکات لازم برای انتخاب بهترین میلگرد شناژ را معرفی خواهیم کرد.
لیست قیمت میلگرد تمامی کارخانجات در بازار امروز
منظور از شناژ ساختمان چیست؟
شناژ ساختمان یکی از عناصر کلیدی در فونداسیون و پیهای نواری است که با استفاده از میلگرد یا کلافهای فولادی اجرا میشود. هدف اصلی شناژ، ایجاد یک ارتباط مستحکم بین پیهای منفرد است که معمولاً بهصورت جداگانه اجرا میشوند و فاصلهای چند متری بین آنها وجود دارد. با اتصال این پیهای مستقل از طریق شناژ، نیروهای وارد بر ساختمان بهطور یکنواخت به زمین منتقل میشوند و از تمرکز بار در یک نقطه خاص جلوگیری میگردد.
شناژ نقش رابط بین پیهای مجزا را ایفا میکند و باعث میشود توزیع وزن ساختمان به صورت متوازن در تمام نقاط فونداسیون انجام شود. به همین دلیل، فرآیند شناژبندی یکی از مراحل مهم کرسیچینی محسوب میشود و تضمین میکند که ساختار کلی ساختمان در برابر بارگذاریهای مختلف پایدار باقی بماند.
میلگرد شناژ چیست؟
میلگرد شناژ یکی از اجزای کلیدی در سازههای بتنی است که نقش تقویت و یکپارچهسازی سازه را ایفا میکند. بتن به تنهایی مقاومت کششی کافی ندارد و مستعد ترکخوردگی است، استفاده از میلگرد در شناژ باعث میشود بتن تحت فشار و نیروهای جانبی مقاومتر شود و ساختمان پایداری بیشتری داشته باشد. این میلگردها معمولاً در مرکز یا کمی بالاتر از مرکز دالهای بتنی قرار میگیرند تا توزیع نیرو و حداکثر استحکام سازهای تأمین شود. انتخاب نوع، ضخامت و کیفیت میلگرد اهمیت بالایی دارد؛ چرا که جایگذاری نادرست میتواند عملکرد سازه را کاهش دهد یا باعث آسیبهای ساختاری شود.
انواع میلگرد شناژ
میلگردهای شناژ بسته به شکل، جهت و کارکرد به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. از نظر شکل ظاهری، شناژها میتوانند افقی، عمودی، مورب یا مخفی باشند. همچنین موقعیت نصب آنها تعیینکننده دستهبندی دیگری است؛ بهطوری که شناژها ممکن است در نقاط داخلی یا خارجی ساختمان قرار گیرند.
میلگردهای شناژ از نظر عملکرد، معمولاً در سه گروه اصلی قرار دارند: تقویتی، اتصالی و انتقالی. این تقسیمبندی کمک میکند تا هر بخش از فونداسیون و پی ساختمان بهطور مؤثر با دیگر بخشها مرتبط شده و نیروهای وارده به زمین بهصورت یکنواخت توزیع شوند. در ادامه میتوان با نگاهی دقیقتر، کاربرد هر نوع میلگرد شناژ را بررسی کرد.
شناژ عمودی
شناژ عمودی عمدتاً در ساختمانهای چندطبقه کاربرد دارد و وظیفه اصلی آن ایجاد اتصال محکم بین فونداسیون و سایر بخشهای سازه است. این نوع شناژ به صورت قائم نصب میشود و در پایین به فونداسیون و در بالا معمولاً به شناژ افقی یا تیرها متصل میگردد. برخلاف شناژ افقی که تقریبا در تمام ساختمانها استفاده میشود، شناژ عمودی در همه پروژهها ضروری نیست؛ اما وقتی از شناژ افقی بهره گرفته میشود، استفاده از شناژ عمودی برای اتصال آن توصیه میشود.
شناژ عمودی با تقویت سازه در برابر نیروهای جانبی مانند زلزله و باد، استحکام ساختمان را افزایش میدهد. در سازههای مقاوم در برابر زلزله، این نوع شناژ اغلب به شکل خرپا یا شبکهای به ستونها متصل میشود. طبق استانداردها، عرض شناژ عمودی معمولاً بین ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر است و برای اجرای آن حداقل از ۴ شاخه میلگرد آجدار سایز ۱۲ استفاده میشود، البته در صورت نیاز و شرایط سازهای، تعداد میلگردها قابل افزایش است.
شناژ افقی
شناژ افقی نقش اصلی در توزیع نیروهای وارد بر فونداسیون و ستونهای یک ساختمان دارد و به همین دلیل در افزایش پایداری سازه به ویژه در مناطق زلزلهخیز اهمیت بالایی دارد. این نوع شناژ معمولاً به صورت شبکهای یا خرپایی اجرا میشود و وظیفه دارد نیروی کششی ناشی از وزن ساختمان و فشار ستونهای عمودی را به طور یکنواخت در تمام بخشهای فونداسیون پخش کند.
عرض شناژ افقی معمولاً بین ۳۵ تا ۶۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود و برای اجرای آن حداقل از ۶ شاخه میلگرد آجدار سایز ۱۰ استفاده میشود. این شناژ اغلب در طبقه همکف و روی کرسیچینی نصب میشود، اما در بعضی پروژهها میتوان آن را زیر سقف و در طول دیوارهای طبقات دیگر نیز تعبیه کرد. اتصال شناژ افقی به شناژهای عمودی در چند نقطه باعث ایجاد شبکهای مقاوم در برابر نیروهای جانبی میشود و ایمنی سازه را در برابر زلزله و فشارهای ناگهانی به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
شناژ مورب
شناژ مورب یکی از انواع مهم شناژها است که به منظور افزایش یکپارچگی و مقاومت سازه در برابر نیروهای جانبی، به ویژه در هنگام زلزله، استفاده میشود. این نوع شناژ بهصورت زاویهدار اجرا میشود و نقش آن ایجاد ارتباط محکم بین شناژهای افقی و عمودی است تا نیروها به شکل یکنواخت در تمام بخشهای فونداسیون و اسکلت ساختمان توزیع شوند.
در اجرای شناژ مورب، میلگردها از پشت سازه تا بخشهای زیرین فونداسیون امتداد پیدا میکنند و به نحوی قرار میگیرند که کلافی مستحکم بین ستونها و دیوارها ایجاد شود. شناژبندی مورب میتواند همزمان با اجرای شناژهای افقی و عمودی انجام شود یا در مراحل جداگانه بتنریزی شود تا حداکثر استحکام و پایداری سازه حاصل گردد. این نوع شناژ نقش حیاتی در کاهش آسیبهای ناشی از نیروهای زاویهدار و پیچشی ایفا میکند.
شناژ مخفی
شناژ مخفی معمولاً در سقفهای تیرچهبلوک و سازههایی با دهانههای بزرگ اجرا میشود تا پایداری و استحکام اسکلت ساختمان افزایش یابد. این نوع شناژ بهگونهای طراحی میشود که میلگردها در داخل بتن قرار بگیرند و بدون ایجاد تغییر در ظاهر سقف، نقش تقویتی خود را ایفا کنند. در اجرای شناژ مخفی، معمولاً از دو شاخه میلگرد آجدار سایز ۱۶ استفاده میشود که یکی در بالای مقطع و دیگری در پایین آن قرار میگیرد و حداقل ۱۰ سانتیمتر از هم فاصله دارند. این شناژها معمولاً در فواصل حدود ۲ متر نصب میشوند و به ویژه برای دهانههایی با طول بیش از ۴ متر مناسب هستند.
مشخصات فنی و محل اجرای شناژ در ساختمانها
شناژ یکی از اجزای مهم سازهای است که استحکام دیوارها و فونداسیون را تضمین میکند. در ساختمانهای دو طبقه یا آن دسته که زیرزمین دارند، استفاده از کلافهای قائم در گوشههای بیرونی و نقاط تقاطع دیوارها ضروری است. این کلافها کمک میکنند تا بار ساختمان به شکل یکنواخت بین دیوارها و فونداسیون منتقل شود و از ترکخوردگی یا نشست ناخواسته جلوگیری گردد.
برای اجرای صحیح شناژ، عرض آن نباید از عرض دیوارهای مجاور کمتر باشد، اما در دیوارهای خارجی که نمای ساختمان روی آن اجرا میشود، عرض شناژ میتواند تا ۵ سانتیمتر کمتر باشد. معمولاً حداقل عرض کلاف افقی شناژ حدود ۲۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود تا مقاومت کافی ایجاد شود.
همچنین در دیوارهای بلند، اگر طول دیوار بین دو کلاف بیشتر از ۵ متر باشد، لازم است کلافهای قائم اضافی در فواصل منظم ۵ متری قرار گیرند تا استحکام سازه در تمام طول دیوار حفظ شود. رعایت این اصول موجب اجرای شناژ استاندارد و افزایش طول عمر ساختمان خواهد شد.
استفاده از شناژ چه کاربردهایی دارد؟
میلگردهای شناژ یا کلاف، نقش حیاتی در افزایش استحکام و پایداری ساختمان دارند. شناژها با تقویت بتن و ایجاد یکپارچگی بین ستونها، دیوارها و فونداسیون، از ترکخوردگی و تخریب سازه جلوگیری میکنند. ویژگیهای ساختاری شناژ باعث میشود که این میلگردها بتوانند نیروهای کششی و فشارهای وارد شده از ستونها و فونداسیون را به شکل یکنواخت تحمل کنند. در واقع، شناژ با انتقال نیروهای ناشی از بارهای عمودی و جانبی به بخشهای پایدار سازه، نقش مؤثری در کاهش تنشها و افزایش مقاومت کلی ساختمان ایفا میکند. این ویژگی بهویژه در هنگام بروز حوادثی مانند زلزله اهمیت پیدا میکند، زیرا نیروها از طریق شناژ به زمین منتقل شده و اثرات مخرب آنها به حداقل میرسد.
نکات کلیدی هنگام اجرای شناژ ساختمان
اجرای درست شناژ ساختمان نیازمند دقت، رعایت استانداردها و انتخاب مصالح با کیفیت است تا علاوه بر افزایش استحکام سازه، ایمنی و سهولت عملیات اجرایی نیز تضمین شود. برخی از مهمترین نکات هنگام اجرای شناژ عبارتند از:
- انتخاب مصالح با کیفیت: میلگرد، تیرآهن و سایر مصالح شناژ باید از جنس مرغوب و مطابق استانداردهای فنی تهیه شوند تا مقاومت و دوام سازه تضمین شود.
- تأیید مهندس ناظر: پیش از شروع عملیات کلافبندی، همه مصالح و نقشههای اجرایی باید توسط مهندس ناظر بررسی و تأیید شوند.
- بتنریزی کامل شناژ: بتن باید بهگونهای ریخته شود که تمام نقاط شناژ را پر کند و از ایجاد حفره یا نقاط ضعف جلوگیری شود.
- عدم عبور لوله یا تأسیسات در شناژ: عبور لولهها یا تأسیسات از داخل شناژ غیر اصولی و غیراستاندارد است و باید از آن اجتناب شود.
- رعایت فاصله شناژها: فاصله استاندارد بین شناژهای افقی حدود ۴ متر و شناژهای عمودی حدود ۵ متر است تا توزیع نیروها بهطور مناسب انجام شود.
- انتخاب سایز خاموت مناسب: اندازه و تعداد خاموتها به عرض نوار فونداسیون، سایز میلگردهای طولی و تعداد طبقات سازه بستگی دارد. هرچه سازه بزرگتر و سنگینتر باشد، فونداسیون و خاموتها باید مقاومتر و بزرگتر طراحی شوند. معمولاً سایز میلگرد خاموت بین ۸، ۱۰ و ۱۲ انتخاب میشود.
بهترین میلگرد برای شناژ
انتخاب بهترین میلگرد شناژ، تأثیر مستقیم بر استحکام و دوام سازه دارد و چند عامل کلیدی در این انتخاب نقش دارند. یکی از مهمترین معیارها، جنس میلگرد و پوشش آن است. کیفیت آلیاژ و استانداردهای تولید میلگرد تعیینکننده مقاومت، طول عمر و حتی قیمت آن خواهد بود.
برای جلوگیری از خوردگی، زنگزدگی و کاهش کارایی سازه، معمولاً از میلگردهای گالوانیزه یا ضدزنگ در شناژ استفاده میشود. این نوع میلگردها نسبت به نمونههای معمولی هزینه بیشتری دارند، اما دوام و پایداری بیشتری ارائه میکنند.
پوشش میلگرد نیز اهمیت زیادی دارد و میتواند از جنس اپوکسی یا بازالت سبز باشد. پوشش بازالت سبز به دلیل مقاومت بالا در برابر سایش و شرایط محیطی، انتخاب بهتری برای شناژ است و عملکرد طولانیمدت و قابل اعتمادتری ارائه میدهد. به همین دلیل، میلگردهای دارای پوشش بازالت سبز بهعنوان بهترین گزینه برای اجرای شناژ در ساختمانهای مقاوم و ایمن شناخته میشوند.
انواع میلگرد مناسب برای شناژ ساختمان و انتخاب صحیح آن
انتخاب میلگرد مناسب برای شناژ ساختمان، نقش مستقیم در مقاومت و دوام سازه دارد و معمولاً بر اساس دو ویژگی اصلی صورت میگیرد:
- نوع میلگرد: میلگردها میتوانند صاف یا آجدار (پیچشی) باشند. استفاده از میلگردهای صاف برای شناژ توصیه نمیشود، زیرا سطح صاف آنها به بتن نمیچسبد و اصطکاک کافی ایجاد نمیکند؛ در نتیجه، قدرت تقویت سازه و مقاومت در برابر نیروهای کششی و فشار کاهش مییابد. در مقابل، میلگردهای آجدار با بافت بتن درگیر شده و بیشترین مقاومت را برای ساختمان فراهم میکنند.
- قطر میلگرد: انتخاب قطر میلگرد شناژ با توجه به نوع و اندازه سازه انجام میشود. میلگردها در سایزهای مختلفی مانند ۲، ۳، ۴، ۵ و بزرگتر تولید میشوند و هرچه سازه وسیعتر و سنگینتر باشد، استفاده از میلگردهایی با قطر بزرگتر برای شناژ ضروری است. به این ترتیب، قطر میلگرد باید متناسب با بار و فشار وارد بر سازه و همچنین ابعاد فونداسیون و دیوارها انتخاب شود تا عملکرد شناژ بهینه باشد.
بخوانید: پی سازی | نکات مربوط به اجرای آرماتوربندی پی
جمع بندی
میلگرد شناژ یکی از عناصر حیاتی در افزایش استحکام و پایداری ساختمان است که نقش کلیدی در انتقال نیروها، جلوگیری از ترکخوردگی و مقاومسازی سازه در برابر زلزله و فشارهای جانبی دارد. در این مقاله با انواع شناژ شامل شناژ عمودی، افقی، مورب و مخفی آشنا شدیم و کاربرد هر یک بررسی شد. همچنین اهمیت انتخاب بهترین میلگرد شناژ و معیارهای آن، از جمله نوع آجدار و قطر مناسب و نکات کلیدی هنگام اجرای شناژ مانند کیفیت مصالح، تایید مهندس ناظر و فاصله استاندارد شناژها توضیح داده شد.
سؤالات متداول
بهترین میلگرد برای شناژ افقی میلگرد آجدار سایز 6 و سایز 15 قلابدار است، بهترین میلگرد برای شناژ عمودی یا قائم، میلگرد با حداقل قطر 12 میلیمتر است و بهترن میلگرد برای شناز مخفی سایز 16 است. برای آشنایی بیشتر با انواع شناژها به ادامه مطلب مراجعه کنید.
