در بسیاری از صنایع، سطوح فلزی در معرض عواملی همچون رطوبت و شرایط نامساعد محیطی قرار دارند که موجب زنگ زدگی و خوردگی آنها میشود. ممکن است شما هم با قطعاتی مواجه شده باشید که پس از مدتی استفاده، به دلیل آسیبهای سطحی کارایی خود را از دست دادهاند و با توجه به قیمت آهن امروز، جایگزینی آنها میتواند هزینهبر باشد. حال سوال اینجاست که آیا میتوان این قطعات را دوباره به حالت اولیه بازگرداند یا باید آنها را کنار گذاشت؟ در چنین شرایطی، روشهای مختلفی برای تمیزکاری و بهبود کیفیت سطح وجود دارد. سندبلاست و ساب بلاست از جمله فرآیندهای موثر و کاربردی در این زمینه هستند که میتوانند سطوح آسیب دیده را تا حد مطلوبی بهبود بخشند. در این مقاله، به بررسی تفاوت سندبلاست و ساب بلاست پرداخته شده تا شما بتوانید انتخاب بهتری در جهت بازسازی و ترمیم قطعات خود داشته باشید.
ساب بلاست چیست؟
در فرآیند آمادهسازی سطوح فلزی، بهویژه زمانی که قرار است عملیاتهایی مانند رنگآمیزی یا اعمال پوششهای محافظ انجام شود، از بین بردن زنگ زدگی آهن اهمیت زیادی دارد. ساب بلاست یکی از روشهای پرکاربرد در این زمینه است که با پرتاب ذرات ساینده با سرعت بالا، سطح فلز را کاملاً تمیز و یکنواخت میکند و بستر مناسبی برای مراحل بعدی به وجود میآورد. اجرای صحیح این روش نهتنها باعث افزایش چسبندگی و دوام پوشش نهایی میشود، بلکه در کیفیت نهایی قطعات و طول عمر آنها نیز تأثیر مستقیم دارد. به همین دلیل ساب بلاست در صنایع مختلف بهعنوان یک مرحله کلیدی در آمادهسازی سطوح شناخته میشود.
سند بلاست چیست؟
سندبلاست یکی از متداولترین روشها برای پاکسازی و آمادهسازی سطوح در صنایع مختلف به شمار میرود. در این فرآیند، ذرات ساینده با فشار زیاد به سطح موردنظر برخورد میکنند تا آلودگیها، زنگزدگی، رنگهای قدیمی و هرگونه ناخالصی از بین برود و سطح برای اجرای مراحل بعدی آماده شود. این روش در واقع از خانواده عملیات بلاستینگ است و تفاوت آن با شات بلاست بیشتر به نوع ماده ساینده، شدت فشار و شیوه پرتاب ذرات برمیگردد.
امروزه برخلاف گذشته که بیشتر از شن و ماسه استفاده میشد، مواد متنوعتری مانند گریت فولادی، ساچمه فلزی، اکسید آلومینیوم، سیلیس و دانههای شیشهای بهکار گرفته میشوند. این تنوع باعث شده بتوان برای هر نوع سطح، میزان زبری و کیفیت دلخواه را ایجاد کرد و در عین حال خطرات زیستمحیطی و مشکلات تنفسی تا حد زیادی کاهش یابد. اجرای سندبلاست بسته به شرایط پروژه میتواند با فشار هوا یا بهصورت واتربلاست (ترکیب آب و ماده ساینده) انجام شود. بهطور کلی از سندبلاست برای دستیابی به اهداف زیر استفاده میشود:
- حذف زنگزدگی و خوردگیهای سطحی
- پاک کردن رنگ و پوششهای فرسوده
- ایجاد زبری مناسب برای چسبندگی بهتر رنگ یا پوشش جدید
- تمیزکاری و یکنواختسازی سطح
- ایجاد طرح یا بافت دلخواه روی قطعات و سطوح
معرفی شات بلاست
شات بلاست را میتوان یکی از روشهای مکانیزه و قدرتمند در مجموعه فرآیندهای ساب بلاست دانست که در آن بهجای استفاده از ماسه یا سایندههای پودری، ساچمههای فلزی با سرعت بسیار بالا به سطح قطعه برخورد میکنند. این ساچمهها با ایجاد ضربات مداوم، لایههای زنگزده، پوستههای اکسیدی و رنگهای فرسوده را از بین میبرند و سطحی تمیز و یکنواخت به وجود میآورند. به دلیل نحوه پرتاب سایندهها که معمولاً توسط توربین انجام میشود، این روش از سرعت و راندمان بالایی برخوردار است و برای آمادهسازی سطوح فلزی در حجم بالا گزینهای بسیار مناسب محسوب میشود. به همین علت شات بلاست در صنایع تولیدی و خطوط فرآوری فولاد کاربرد گستردهای برای پاکسازی، ایجاد زبری کنترلشده و آمادهسازی قطعات قبل از پوششدهی دارد.
انواع شات بلاست
شات بلاست معمولاً به دو روش اصلی انجام میشود:
- شات بلاست بادی (هوازنی): در این روش ساچمههای فلزی با کمک هوای فشرده به سطح قطعه پرتاب میشوند، مشابه فرآیند سندبلاست، و باعث پاکسازی و آمادهسازی سطح میشوند.
- شات بلاست توربینی: در این حالت ساچمهها توسط یک توربین دوار با سرعت بالا به سطح برخورد میکنند، که این روش برای پردازشهای صنعتی با حجم بالاتر و یکنواختی بیشتر مناسب است.
تفاوت سند بلاست و شات بلاست
تفاوت سندبلاست و ساب بلاست یا همان شات بلاست را میتوان در نوع ذرات ساینده، روش پرتاب ذرات و تجهیزات مورد استفاده مشاهده کرد. سند بلاست معمولاً از ذرات نرمتر و هوای فشرده با فشار پایین بهره میبرد و به همین دلیل برای تمیزکاری سطحی، بازسازی سطوح حساس و پروژههایی که نیاز به دقت بالا دارند، بسیار مناسب و اقتصادی است. این روش امکان پاکسازی بدون آسیب به سطح را فراهم میکند و ریسک خسارت را به حداقل میرساند.
در مقابل، شات بلاست با استفاده از ساچمههای فلزی و برخورد پرانرژی، برای پاکسازی عمیقتر، تقویت سطح و آمادهسازی قطعات صنعتی در حجم بالا کاربرد دارد. انجام این روش نیازمند تجهیزات پیشرفتهتر و زمان بیشتری است، اما نتیجه نهایی آن سطحی یکنواخت، مستحکم و آماده برای پوششدهی است. انتخاب بین این دو روش به نوع سطح، میزان آسیب و هدف نهایی پروژه بستگی دارد.
کدام یک بهتر است؟ سند بلاست یا شات بلاست؟
پاسخ به این سوال که سند بلاست بهتر است یا شات بلاست، به نیازها و شرایط هر پروژه بستگی دارد. اگر هدف شما پاکسازی سطحی، آمادهسازی قطعات حساس و انجام عملیات با کمترین ریسک آسیب به سطح باشد، ساب بلاست یا سند بلاست گزینه مناسبی است. این روش با ذرات نرمتر و فشار هوای کنترلشده، امکان پاکسازی دقیق و اقتصادی را فراهم میکند.
از سوی دیگر، اگر قطعه نیاز به ترمیم عمیقتر، افزایش استحکام سطحی و یکنواختی بالا دارد، شات بلاست انتخاب بهتری است. این روش با ساچمههای فلزی و برخورد پرانرژی، علاوه بر پاکسازی، خواص مکانیکی سطح را بهبود میبخشد و برای کارهای صنعتی با حجم بالا مناسب است.
بنابراین، هیچ روش بهصورت مطلق «بهتر» نیست و انتخاب به عواملی مانند جنس قطعه، میزان آسیب سطح، هدف نهایی و تجهیزات در دسترس وابسته است. اغلب در عمل، ترکیب هوشمندانه این دو روش میتواند بهترین نتیجه را برای پروژههای مختلف فراهم کند.
جمع بندی
دو روش سند بلاست و شات بلاست نقش مهم و متفاوتی در آمادهسازی و تمیزکاری سطوح فلزی دارند. سند بلاست با ذرات نرمتر و فشار کنترلشده، گزینهای مناسب برای پاکسازی سطحی و قطعات حساس است. در حالی که شات بلاست با ساچمههای فلزی و برخورد پرانرژی، برای ترمیم عمیقتر، افزایش استحکام سطح و آمادهسازی قطعات صنعتی در حجم بالا مناسب است. در این مقاله به بررسی تفاوت سندبلاست و ساب بلاست پرداختیم و ویژگیهای هر یک را توضیح دادیم.
