آرماتوربندی ساختمان | 10 نکته مهم آرماتوربندی که یک مهندس عمران باید بداند

زمان مطالعه : ۹ دقیقه

آرماتوربندی ساختمان | 10 نکته مهم آرماتوربندی که یک مهندس عمران باید بداند

تاریخچه استفاده از آرماتوربندی به بیش از 150 سال پیش برمی‌گردد هم‌چنین امروزه استفاده از سازه‌های بتن آرمه (متشکل از بتن و میلگرد) بسیار متداول شده است، در مقاله تاریخچه استفاده از میلگرد در بتن بررسی کردیم که یکی از دلایل استفاده از میلگرد در بتن، ضعف بتن در برابر نیروهای کششی و خاصیت شکل پذیری بالای میلگرد بوده‌است.

در سازه‌های بتن آرمه بارهای مربوط به وزن اجزای ساختمان، بارهای زلزله و ابزار و وسایل موجود در ساختمان توسط اجزای سازه مانند تیرها، ستون‌ها و دال‌ها که همگی متشکل از بتن و میلگرد است، جمع‌آوری شده و به پی ساختمان و زمین منتقل می‌گردد، که باعث سرپا ماندن ساختمان می‌شود. آرماتوربندی ساختمان که مجموعه‌ای از بتن و میلگرد است یکی از شیوه های ساخت سازه‌های مدرن و مورد تایید علم مهندسی می‌باشد که در ادامه به شرح کلی آن می‌پردازیم.

آرماتوربندی ساختمان چیست؟

به میلگرد مصرفی در المان‌های بتنی آرماتور گفته می‌شود. آرماتوربندی یکی از مراحل اجرای سازه اسکلت بتنی می‌باشد که موجب اتصال بهینه بین بتن و میلگرد می‌گردد.

اشاره کردیم  بتن مقاومت فشاری بالایی دارد اما در برابر نیروهای کششی ضعیف عمل می‌کند، از این رو تمامی نیروهای کششی در ساختمان به وسیله آرماتورها تحمل می‌شود. آرماتوربندی ساختمان از مهم‌ترین و حساس‌ترین مراحل اجرای سازه می‌باشد که بایستی با نهایت دقت انجام گردد.

آرماتوربندی باعث می‌شود بتن استحکام کششی بالاتری داشته باشد و در برابر تنش های محیطی مقاومت بالایی نشان دهد.

آرماتوربندی ساختمان

آشنایی با نقشه‌های آرماتوربندی ساختمان

برای اجرای آرماتوربندی سازه بایستی آرماتوربند توانایی خواندن نقشه‌های معماری و اجرایی ساختمان را داشته باشد. نقشه‌های اجرایی ساختمان بتن آرمه شامل جرئیات خم ها، جدول های مربوط به وزن میلگردهای مصرفی، اندازه های مربوط به طول و قطر و فاصله ها می باشد.

نقشه‌های آرماتوربندی ساختمان شامل جزئیاتی نظیر جدول وزن آرماتور ها، قطر، طول، شکل، تعداد و جزئیات خم‌ها می‌شود. در نقشه‌های آرماتوربندی ساختمان جزئیات مربوط به آرماتوربندی اجزای مختلف سازه از قبیل پی، ستون‌ها، تیرها، سقف‌ها، دال‌ها، دیوارهای برشی و قطعات مدفون در بتن و پله‌ها کاملا شرح داده می‌شود و فاصله‌ها، طول‌های اجرایی و اورلپ (طول همپوشانی) مشخص می‌گردد.

پلان آرماتوربندی تیر

10 نکته مهم در آرماتوربندی ساختمان

1. در خرید میلگرد طبق سفارس مهندس طراح سازه اقدام کنید؛

2. به عنوان مهندس سازه، پیش از شروع کار آرماتوربندی با آرماتوربند راجب مدت زمان انجام کار، هزینه و دیگر مسائل مرتبط صحبت کنید؛

3. حتما به تمیز و سالم بودن میلگردها توجه کنید؛

4. تبحر کافی در خواندن نقشه‌های سازه‌ بتنی را داشته باشید؛

5. میلگردهای فولادی باید قبل از بتن‌ریزی به یکدیگر وصل شوند؛

6. حتما از خاموت یا تنگ استفاده کنید؛

7. در آرماتوربندی ستون‌ها، نصب سنجاقی‌ها، فاصله خاموت‌ها در نقاط بحرانی و غیربحرانی، خم خاموت‌ها و محل نصب وصله را جدی بگیرید؛

8. در آرماتوربندی تیرها به نواحی بحرانی و غیربحرانی و فاصله خاموت‌ها از هم توجه کنید؛

9. استفاده از آرماتور خرک برای نگه داشتن آرماتورهای بالایی فونداسیون؛

10. نکات و ضوابط ایمنی در آرماتوربندی ساختمان را رعایت کنید؛

1. در خرید میلگرد طبق سفارس مهندس طراح سازه اقدام کنید

برای خرید انواع میلگرد، با طراح و نقشه‌کش آرماتوربندی ساختمان مشورت کنید. مهندس ناظر باید اندازه و نوع میلگردها را بعد از تهیه، بررسی کند و با جزئیات نقشه سازه تطابق دهد. بررسی میلگردها در پروژه‌ها بسته به حجم پروژه میتواند بر عهده مهندس ناظر و طراح آرماتوربندی ساختمان یا آرماتور بند باشد.

2. پیش از شروع کار آرماتوربندی ساختمان با آرماتوربند صحبت کنید

حتما قبل از شروع کار آرماتوربندی ساختمان با آرماتوربند در زمینه مسائلی مثل مدت زمان اجرای کار، دستمزد و جزئیات اجرای آرماتوربندی، زمان و نحوه پرداخت هزینه و ضمانت اجرای کار صحبت کنید. در کل بهتر است تمامی این جزئیات را در قالب یک قرداد تنظیم کرده و ضمن امضا طرفین به توافق برسید.

3. حتما به تمیز و سالم بودن میلگردها توجه کنید

تمیزی و سالم بودن میلگردها از جمله مهم‌ترین نکات در آرماتوربندی ساختمان می‌باشد که باید به دقت از جانب مهندس ناظر و آرماتوربند بررسی گردد. میلگردها نباید روغنی، زنگ‌زده یا رنگی باشد چراکه در استحکام و مقاومت سازه بتنی نقش مهمی دارد. در صورت مشاهده آلودگی، قبل از استفاده و اجرا اقدام به پاکسازی کنید.

تصویر از خوردگی میلگرد

4. تبحر کافی در خواندن نقشه‌های سازه‌های بتنی را داشته باشید

از اولین مراحل اجرای ساختمان بتن آرمه، توانایی خواندن نقشه آرماتوربندی و استخراج اطلاعات لازم برای مشخص کردن دیتیل‌های خم و برش میلگردها و نحوه اتصال آن‌ها است. آرماتوربند ماهر باید توانایی خواندن نقشه‌های سازه بتنی و جزئیات موجود در نقشه‌های اجرایی را داشته باشد. به ویژه در سازه‎‌هایی که دارای اختلاف سطح، سطح شیب‌دار و سقف‌های شیب‌دار است.

5. میلگردهای فولادی باید قبل از بتن‌ریزی به یکدیگر وصل شوند

آرماتورها بر اساس طرح و محاسبه، قبل از بتن ریزی باید به یکدیگر بسته و یکپارچه شوند تا از جابجایی آنها در اثر رفت و آمد در حین بتن ریزی تا مرحله گیرش بتن جلوگیری شود. برای بستن دو میلگرد به هم، از مفتول فلزی نرم استفاده می‌کنند که اصطلاحا به این عمل گره زدن می‌گویند.

بستن آرماتور ها با سیم آرماتور

6.  حتما از خاموت یا تنگ استفاده کنید

در اجرای آرماتوربندی ساختمان، از خاموت برای جلوگیری از بیرون‌زدگی آرماتورهای طولی که در اثر کمانش و تجمع نیروهای برشی به‌وجود می‌آید و هم‌چنین برای جلوگیری از گسترش ترک، استفاده می‌کنند. خاموت یا تنگ می‌تواند به صورت بسته یا باز مورد استفاده قرار گیرد.

 برای خم کردن خاموت حتما از دستگاه مکانیکی استفاده ‌شود و نباید عمل خم کردن در دمای کمتر از 5 درجه سانتی‌گراد انجام گیرد.

7. در آرماتوربندی ستون‌ها به نکات زیر توجه کنید:

نصب سنجاقی ستون‌ها

برای تقویت مقاومت برشی خاموت‌ها از سنجاقی استفاده کنید، اصولا یک طرف سنجاقی را خم 90 درجه و طرف دیگر آن را خم 135 درجه می‌زنند.

خم 90 درجه و 135 درجه خاموت

با توجه به مبحث 9، آرماتورهای طولی در ستون باید به صورت یک در میان با سنجاقی وصل شوند اما آرماتورهای طولی در گوشه ستون نیازی به نصب سنجاقی ندارد.

نصب سنجاقی ستون

خم 135 درجه خاموت‌ها

هر دو سمت خاموت‌ها باید خم 135 درجه زده‌شود، خیلی از آرماتوربندها یک سمت خاموت را 90 درجه و سمت دیگر را خم 135 درجه می‌زنند که از لحاظ مهندسی قابل تایید نیست. در هنگام زلزله، خم 90 درجه خاموت در محل ستون درگیری خوبی با بتن نشان نمی‌دهد و زود باز می‌شود.

خم 135 درجه خاموت‌ها

فاصله خاموت‌ها در ابتدا و انتهای تیر

فاصله خاموت‌هایی که در ابتدا و انتهای ستون گذاشته می‌شوند، باید بسیار کمتر از خاموت‌هایی باشند که در وسط ستون قرار می‌گیرند.

ابتدا و انتهای هر ستون ناحیه بحرانی و وسط ستون ناحیه غیربحرانی نامیده می‌شود، چراکه نیروی برشی در ابتدا و انتهای ستون بسیار زیاد است. به همین خاطر خاموت‌هایی که در دو ناحیه بحرانی قرار دارند باید فاصله بسیار کمی از هم داشته‌باشند.

فاصله گذاری در خاموت‌ها

وصله آرماتور

معمولا برای اینکه ستون طبقه بالا با ستون طبقه پایین در ارتباط باشد، میلگرد ستون طبقه پایین را تا ارتفاعی از کف طبقه بالا ادامه می‌دهند و بعد به میلگردهای ستون طبقه بالا وصل می‌کنند. بهترین محل وصله آرماتور در ستون‌ها در ناحیه غیر بحرانی یعنی در وسط ستون می‌باشد این نکته اهمیت زیادی در آرماتوربندی ساختمان دارد.

وصله در آرماتوربندی ستون

بخوانید: همه چیز درباره ی وصله میلگردها

بین آرماتورهای طولی حداقل باید 5. 2 سانتی‌متر فاصله باشد تا دانه‌های بتن به‌راحتی از بین میلگردها رد شود هم چنین پیوستگی بین بتن و میلگرد از زنگ‌زدگی و خوردگی آرماتور جلوگیری می‌کند. اگر به‌خاطر وصله پوششی تراکم آرماتورها زیاد باشد بهتر است از وصله فورجینگ استفاده شود که به مراتب بهتر از وصله پوششی است.

فاصله آرماتورهای طولی

همچنین در ویدیوی زیر می‌توانید با ۴ نکته طلایی در آرماتور بندی ستون ها آشنا شوید:

 

8. در آرماتوربندی تیرها به ضوابط زیر توجه کنید:

در تیرها نیز دو ناحیه بحرانی در ابتدا و انتهای تیر و یک ناحیه غیربحرانی در وسط تیر داریم. قطر خاموت‌ها در تیر بستگی به آرماتور اصلی دارد، اگر قطر آرماتور اصلی تیر 32 میلی‌متر یا کمتر باشد، قطر خاموت حداقل 10میلی‌متر اما اگر قطر آرماتور اصلی 36 میلی‌متر یا بیشتر باشد قطر خاموت حداقل 12 میلی‌متر خواهدبود. فاصله اولین خاموت از بر تکیه‌گاه باید 5 سانتی‌متر و فاصله خاموت‌ها از هم به نسبت حداقل آیین نامه‌ای تعین شده و به کار می‌رود.

فاصله خاموت‌ها در وسط تیر(ناحیه غیر بحرانی) حداقل نصف یا کوچک‌تر از ارتفاع مقطع تیر باید باشد.

9. استفاده از آرماتور خرک

آرماتور خرک در آرماتوربندی فونداسیون

آرماتور خرک نقش مقاومتی ندارد و چون در داخل فونداسیون‌ سازه از خاموت استفاده نمی‌شود از خرک برای نگه داشتن آرماتورهای فوقانی استفاده می‌شود. آرماتورهای خرک در نقاطی که میلگرد تقویتی زیاد باشد، بیشتر گذاشته می شود تا بتواند بار آن را تحمل کند و هم‌چنین کاور فوقانی مناسب را ایجاد نماید.

10. نکات و ضوابط ایمنی در آرماتوربندی ساختمان را رعایت کنید

محموله‌های میلگرد که توسط بارکش‌های کفی و یا دیگر وسایل حمل و نقل به محل کارگاه حمل میشوند، بایستی جوری تخلیه شوند که ضمن آسیب ندیدن میلگردها، به کارگران نیز صدمه‌ای وارد نشود.

استفاده از میز آرماتوربندی و خم نشدن آرماتوربند روی زمین در هنگام بریدن و خم کردن میلگردها، باعث کاهش فشارهای وارد به کمر می‌شود.

برای کاستن صدمات ناشی از حوادث در هنگام آرماتوربندی ساختمان، در صورتی که تردد کارگران از روی شبکه میلگرد ضروری باشد، باید با قرار دادن تخته یا صفحه فولادی روی میلگردها گذرگاهی به وجود آورد تا احتمال لغزیدن و سقوط کارگران کاهش یابد و هم‌چنین شبکه آرماتور نیز آسیب نبیند.

میلگردهای انتظار که از بتن بیرون زده‌اند، در صورت سقوط کارگران از بلندی، می‌تواند موجب صدمات بسیار شدید شود، به همین علت پوشاندن آنها با تخته و یا وسیله مناسب دیگر ضروری است.

میلگرد انتظار در آرماتوربندی ساختمان

مزایا و معایب آرماتوربندی

مزایا بتن آرمه

  • مقاومت فشاری بالایی دارد.
  • عضو با مسلح شدن به آرماتور بخشی از تنش کششی را نیز تحمل می‌کند.
  • مقاوم در برابر آتش سوزی و عوامل جوی مثل باد و باران و رطوبت است.
  • دوام و مقاومت بالایی دارد.
  • به عنوان ماده سیال محدودیتی در شکل قالب گیری ندارد.
  • هزینه نگهداری بتن مسلح کم است.
  • در ساخت سازه‌هایی مثل سد، بتن آرمه اقتصادی ترین انتخاب می‌تواند باشد.
  • حداقل میزان انحراف اعضا را شامل می‌شود.
  • در مقایسه با سازه فولادی، سازه بتن آرمه به نیروی ماهر کمتری نیاز دارد.

همان طور که اشاره شد، بتن آرمه ترکیبی از سیمان و آرماتور (میلگرد فولادی) می‌باشد که این ترکیب همزمان جهت بهبود مقاومت فشاری بتن و افزایش مقاومت کششی فولاد اجرا شده است. در بتن مسلح، اجزا باهم کار می‌کنند تا در برابر بسیاری از بارها، پایایی بیشتری داشته باشند. بتن آرمه جزو مصالح ساختمانی اقتصادی و پرطرفدار است اما در کنار مزایایی که دارد شامل معایبی می‌باشد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

معایب بتن آرمه

  • مقاومت کششی بتن مسلح حدود یک دهم مقاومت فشاری آن است.
  • مراحل اجرای بتن مسلح شامل مخلوط کردن، بتن ریزی و عمل آوری است که همه این عملیات بر مقاومت نهایی بتن تاثیر می‌گذارد.
  • هزینه بتن ریزی، ویبره کردن و قالب گیری نسبت به اجرای بقیه مصالح ساختمانی زیاد است.
  • ابعاد المان‌های بتنی بیشتر از مصالح فولادی است و در مساحت فضا تاثیر دارد.
  • جمع شدگی در اعضای بتن آرمه موجب ترک خوردن و کم شدن میزان استحکام آن می‌شود.

با توجه به مزایا و معایبی که در خصوص سازه بتن آرمه و اعضا بتنی مسلح به میلگرد فولادی گفته شد، به دلیل اینکه تعداد مزایای این سیستم سازه‌ای بیشتر از معایب آن است و معایب گفته شده قابل جبران می‌باشد بنابراین اگر طبق اصول مهندسی اجرا شود خسارات مهمی به بار نمی‌آورد، از این روی با توجه به مقاومتی که دارد استفاده از سازه آرماتوربندی شده بسیار محبوب است.

کلام آخر

سازه ها هر چقدر مهندسی و از لحاظ علمی دقیق‌تر اجرا شود در زمان‌های بحرانی و زلزله با مشکلات کمتری مواجه خواهیم‌شد. به همین دلیل توصیه می‌شود مهندسین با دانش و آگاهی شروع به کار کنند و ضمنا از نیروی اجرایی ماهر در پروژه‌ها غافل نشوند. در این مقاله سعی شده در پیرامون 10 نکته مهم‌ترین موارد آرماتوربندی ساختمان که مورد نیاز مهندسین ساختمان و هم‌چنین آرماتوربند و کارگران است، جمع‌آوری شود.

 به مواردی از قبیل تهیه میلگرد، نگهداری آن و روش اجرا آرماتوربندی و هم‌چنین نکات ایمنی حین اجرا اشاره شده است. با استفاده از نکاتی که در بالا به آن پرداخته‌شد می‌توانید یک اجرای اصولی در آرماتوربندی ساختمان داشته باشید.

شما می‌توانید در هر زمان برای خرید میلگرد با مشاورین فروش ما در عصرآهن با شماره ۰۴۱۳۳۲۵۰۲۸۰ در تماس باشید.

۰۱

ارسال دیدگاه