اجرای سقف تیرچه بلوک

زمان مورد نیاز برای مطالعه : 11 دقیقه

اجرای سقف تیرچه بلوک

اجرای سقف تیرچه بلوک یکی از رایج‌ترین روش‌های ایجاد سقف در صنعت ساختمان‌سازی است. ما در این دانشنامه از عصرآهن ابتدا در مورد سقف تیرچه بلوک و نحوه اجرای آن صحبت خواهیم کرد و سپس مزایا و معایب این نوع از سقف‌ها را بررسی می‌کنیم.

همانطور که در بالا اشاره کردیم این روزها سقف‌های تیرچه بلوک نقش مهمی در ساختمان‌سازی دارند البته این نوع از سقف، چیز جدیدی نیست و سابقه‌ی آن در ایران به حدود 40 سال پیش برمی‌گردد. تا قبل از سقف تیرچه بلوک، سقف‌های طاق ضربی در ایران رایج بودند و اگر نگاهی به ساختمان‌های قدیمی بیندازید، متوجه این موضوع خواهید شد.

امروزه سقف تیرچه بلوک به دلیل عملکرد نامناسب سقف‌های طاق ضربی جایگزین آن‌ها شده است! این روش اجرای سقف‌ در ایران محبوبیت بالایی دارد و مهم‌ترین دلیل آن به هزینه‌ی کمتر و سهولت اجرای آن برمی‌گردد.

انواع سقف ها

ما در ادامه بیشتر با سقف تیرچه بلوک، اجزای اصلی آن و نحوه‌ی اجرای آن در ساختمان‌ها صحبت خواهیم کرد.

اجرای سقف تیرچه بلوک

همانطور که خودتان نیز حتما می‌دانید، سقف یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر بنایی است که اگر بخواهیم از دیدگاه سازه‌ای اهمیت آن را بیان کنیم، می‌توان گفت که سقف وظیفه‌ی تحمل وزن و نیروهای جانبی را بر عهده دارد. در واقع سقف نیروهای وارده را بین تیرها و سایر اعضای سازه پخش می‌کند و به این ترتیب از هر گونه آسیب به سازه جلوگیری می‌نماید.

سیستم‌های متفاوتی برای ساخت و اجرای سقف وجود دارند و سقف تیرچه بلوک تنها یکی از آن‌ها است. سقف دال بتنی، سقف عرشه فولادی، سقف تیرچه کرومیت، سقف وافل، سقف کاذب، سقف کامپوزیت و سقف پیش تنیده از دیگر روش‌های اجرای سقف هستند اما مطمئنا سقف تیرچه بلوک پراستفاده‌ترین روش از بین آن‌ها می‌باشد.

سقف تیرچه بلوک
اجرای سقف های تیرچه بلوک

سقف تیرچه بلوک

سقف‌های تیرچه بلوک همانطور که از نام آن نیز می‌توان حدس زد، سقف‌هایی هستند که از ترکیب تیرچه و بلوک ساخته می‌شوند. تیرچه یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است که معمولا از بتن و میلگرد تولید می‌شود. در واقع یک سری میلگرد را به صورت زیگزاگی به همدیگر جوش می‌زنند و شبکه‌ای رو به وجود می‌آورند که روی پاشنه بتنی قرار می‌گیرد.

 به این قطعه در اصطلاح تیرچه می‌گویند که در ساخت کف و سقف ساختمان‌ها بکار برده می‌شود. تیرچه‌ها به صورت افقی روی ستون و تیرآهن‌های سقف قرار می‌گیرند و فضای خالی بین تیرچه‌ها با قرارگیری بلوک‌ها پر می‌شود.

سقف تیرچه بلوک
سقف تیرچه بلوک

بسیاری از مردم تیرچه بلوک را بیشتر برای ساخت طبقه‌ی همکف ساختمان بکار می‌برند این در حالی است که این سیستم اجرایی سقف برای طبقات میانی نیز بسیار کاربردی می‌باشد.

مخصوصا در مورد آپارتمان‌ها و ساختمان‌های شخصی ساز و سازه‌های بتنی، سقف تیرچه بلوک بهترین انتخاب می‌باشد. چرا که نصب و اجرای سقف تیرچه بلوک ساده، سریع و مقرون به صرفه است. همینطور سقف تیرچه بلوک عایق و مقاوم خوبی در برابر هوا، رطوبت، صدا و آتش بوده و همین مزیت مهمی برای آن به حساب می‌آید.

هر چند که در گذشته تیرچه‌های چوبی برای ساخت سقف استفاده می‌شدند اما این روزها سازه‌های چوبی پاسخگوی ساختمان‌های مدرن نیستند و نمی‌توانند عایق خوبی در برابر صدا باشند. به همین خاطر امروزه سقف‌هایی با تیرچه‌های بتنی در ساختمان‌ها بکار برده می‌شود.

اجزای اصلی سقف های تیرچه بلوک

اجزای اصلی سقف‌های تیرچه بلوک عبارتند از: تیرچه بتنی، بلوک، آرماتورهای افت، حرارت و آرماتورهای منفی، کلاف میانی، بتن پوششی یا بتن درجا که در ادامه هر کدام‌ها از آن‌ها را به صورت کامل توضیح خواهیم داد.

1)تیرچه بتنی

همانطور که در بالا نیز توضیح دادیم تیرچه بتنی یکی از مهم‌ترین المان‌های ساختمانی مخصوصا برای اجرای سقف تیرچه بلوک است که از بتن و میلگردهای فولادی ساخته می‌شود و در دو نوع تیرچه پیش ساخته خرپایی و تیرچه پیش تنیده در ایران تولید و استفاده می‌شود. در مورد شکل ظاهری و کاربرد و تفاوت این دو تیرچه در ادامه با شما صحبت خواهیم کرد.

تیرچه پیش ساخته خرپایی

تیرچه پیش ساخته خرپایی از پرکاربردترین و رایج‌ترین تیرچه‌هایی است که در ساخت سقف ساختمان بکار برده می‌شود. تیرچه پیش ساخته خرپایی از دو بخش متصل بهم شامل پاشنه بتنی و شبکه‌ی خرپایی (شبکه‌ای زیگزاگی از میلگرد که به شکل خرپا هستند) تشکیل شده‌ است.

تیرچه پیش ساخته خرپایی
تیرچه پیش ساخته خرپایی

نگاهی به شکل زیر بیندازید! تیرچه پیش ساخته خرپایی خود از میلگرد کششی، میلگردهای عرضی (برشی)، میلگرد بالایی (فشاری)، بتن پاشنه تیرچه، میلگردهای تقویتی و میلگرد کمکی اتصال تشکیل شده است که هر کدام از آن‌ها با هدف خاصی در تیرچه بکار برده می‌شوند. برای مثال از میلگردهای عرضی برای افزایش مقاومت تیرچه و بالا بردن پیوستگی بین تیرچه و بتن پوششی سقف و از میلگرد بالایی با هدف تحمل نیروی فشاری خرپا استفاده می‌شود. در حالت کلی تمامی اجزای تیرچه به تحمل میزان بار وارده به سقف کمک می‌کنند. 

جزئیات تیرچه پیش ساخته خرپایی
جزئیات تیرچه پیش ساخته خرپایی

تیرچه پیش تنیده

تیرچه پیش تنیده نسبت به تیرچه خرپایی مبحث جدید‌تری در ساخت سقف‌ها می‌باشد ولی در چند سال اخیر محبوبیت زیادی کسب کرده است. این تیرچه دقیقا کارایی و اجرای تیرچه‌های پیش ساخته خرپا را دارد و جزو تیرچه‌های بتنی به حساب می‌آید.

تیرچه پیش تنیده، یک مقطع T شکل بتنی است که در آن میلگرد توسط یک کاور بتنی در برابر زنگ‌زدگی محافظت می‌شوند. در زیر عکسی از تیرچه پیش تنیده را مشاهده می‌کنید. با توجه به ویژگی‌های هر کدام شما می‌توانید تیرچه‌های پیش ساخته خرپایی یا تیرچه پیش تنیده را برای اجرای سقف تیرچه بلوک استفاده کنید. 

تیرچه پیش تنیده
تیرچه پیش تنیده

کدامیک از تیرچه خرپا یا پیش تنیده‌ برای ساخت سقف تیرچه بلوک مناسب‌تر است؟

این روزها هر دو تیرچه پیش تنیده و خرپا در ساختمان‌سازی کاربرد گسترده‌ای دارند و نمی‌توان یکی از آن‌ها را انتخاب کرد. در تیرچه پیش ساخته خرپایی میلگردها در معرض هوا قرار دارند و این می‌تواند خطر زنگ‌زدگی آن را بالا ببرد. همینطور پاشنه‌ی بتنی این تیرچه‌ها در کارگاه‌ها به صورت دستی بتن‌ریزی می‌شوند و همین یکی از ایراداتی است که به این تیرچه‌ها وارد می‌کنند.

در طرف دیگر، تیرچه پیش تنیده را داریم که کاملا بتنی بوده و مشکلات بالا را ندارد. از مزایای تیرچه پیش تنیده می‌توان به قیمت‌ پایین‌تر آن اشاره کرد که باعث کاهش هزینه‌ها شده و در نتیجه صرفه‌جویی در بسیاری از هزینه‌ها را در پی خواهد داشت. هر دو تیرچه مقاومت یکسانی داشته و در این مورد نمی‌توان یکی را بر دیگری برتر دانست. در مورد تیرچه پیش تنیده با توجه به حضور بتن در قسمت فوقانی آن، حجم بتن‌ریزی نیز کاهش می‌یابد.

2)بلوک

بعد از بررسی تیرچه و انواع آن به بلوک سقفی می‌رسیم که در سقف‌های تیرچه بلوک بین تیرچه‌ها قرار می‌گیرد. معمولا این بلوک‌ها از جنس سیمان، سفال و یونولیت می‌باشند و نقش پرکننده را دارند. هر سه بلوک سفالی، بتنی و یونولیتی امروزه در ساخت و اجرای سقف تیرچه بلوک بکار برده می‌شوند.

بلوک
بلوک

بلوک‌های سیمانی وزن بالایی داشتند و به همین خاطر امروزه زیاد بکار برده نمی‌شوند. بلوک‌های سفالی نیز هزینه‌ی بالایی را با خود به همراه دارند  و همین باعث شده است که امروزه بیشتر از یونولیت برای ساخت سقف‌های تیرچه بلوک استفاده شود. این بلوک‌ها باعث سبک‌سازی وزن سقف می‌شوند و زمان اجرای آن‌ها نیز نسبت به موارد مشابه کمتر است.

معمولا ابعاد این بلوک‌ها بر حسب ضخامت سقف و فاصله‌ بین تیرچه‌ها تعیین می‎شود و اندازه‌ی آن‌ها متغیر است. این نکته را نیز اشاره کنیم که بلوک‌ها به صورت دائمی در سقف قرار داده می‎شوند و روی آن‌ها با بتن عیار 350 پوشانده می‌شود.

3)آرماتور افت و حرارت و آرماتور منفی

آرماتور افت و حرارت یکی دیگر از اجزای اصلی سقف‌های تیرچه بلوک هستند که به منظور جلوگیری از ترک‌خوردن سقف بکار برده می‌شود. این آرماتورها به صورت عمود برهم روی بلوک‌ها قرار می‌گیرند تا مانع هر گونه انبساط یا انقباض سطح بتن شوند.

میلگرد منفی یا همان آرماتور منفی نیز روی هر تیرچه قرار می‌گیرد و مانع ترک برداشتن سقف از محل تیر حمال می‌شود. همینطور این میلگرد نیروی وارده به میلگردهای کششی اصلی را کاهش داده و از مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری می‌کند. عکس آرماتور افت و حرارت و آرماتور منفی را در بخش کلاف میانی می‌توانید ببینید.

4)کلاف میانی

کلاف میانی یکی دیگر از اجزای سقف‌های تیرچه بلوک است که شامل دو میلگرد تحتانی و فوقانی می‌باشد و در امتداد تیرچه‌ها قرار می‌گیرد. وظیفه‎‌ی اصلی کلاف میانی کمک به توزیع یکنواخت بار روی سقف تیرچه و بلوک است. همینطور کلاف میانی از پیچش تیرچه‌ها جلوگیری می‌کند.

آرماتور افت و حرارت
آرماتور افت و حرارت-آرماتور منفی-کلاف میانی

5)بتن پوششی (درجا)

پس از قرارگیری تیرچه‌ و بلوک‌ها بتن درجا را بر روی آن‌ها می‌ریزند تا در کنار میلگردهای کششی میزان تحمل سقفرا در مقابل نیروهای ورودی به آن بالا ببرند. معمولا از بتن پوششی 350 عیار بدین منظور استفاده می‌شود.

نحوه اجرای سقف تیرچه بلوک

حالا که در مورد سقف‌های تیرچه بلوک و اجزای اصلی آن‌ها اطلاعات کافی را بدست آورید، می‌توانیم در مورد اجرای سقف تیرچه بلوک صحبت کنیم. بعد از اینکه نوع تیرچه را انتخاب کردید و آن را به محل ساخت و ساز منتقل کردید، می‌توانید اجرای سقف را شروع کنید. در ویدیو زیر می‌توانید فیلم اجرای سقف تیرچه بلوک و مراحل کلی ساخت آن را ببینید.

اولین مرحله مربوط به نصب و کار گذاشتن تیرچه‌ها بر روی دیوار است که در ادامه تمامی مراحل را به صورت دقیق‌تر می‌توانید بخوانید و با جزئیات اجرای سقف تیرچه بلوک آشنا شوید.

1)نصب تیرچه‌‌ها

ساخت و اجرای سقف تیرچه بلوک با قرار دادن تیرچه‌‌ها بر روی دیوار آغاز می‌شود. معمولا تیرچه‌‌ها در فاصله‌های نیم متری از هم بر روی بال تیرهای اصلی قرار داده می‌شوند. به هنگام نصب تیرچه‌ها باید به ارتفاع آن‌ها توجه کنید که همتراز و برابر باشند.

2)شمع‌بندی

شمع‌بندی گام دوم از مراحل اجرای سقف تیرچه بلوک است! در این مرحله یک سری شمع‌های فلزی یا چوبی در زیر تیرچه‌ها گذاشته می‌شوند تا آماده‌ی قرار دادن بلوک‌ها شوند. چرا که تیرچه‌ها به اندازه‌ کافی محکم نیستند که بتوانند بار زیادی را تحمل کنند و ممکن است که به هنگام کار گذاشتن بلو‌ک‌ها خم شده یا حتی شکسته شوند.

شما می‌توانید بسته به نیاز خود از نوع فلزی یا چوبی شمع استفاده کنید. شمع‌های فلزی با اینکه نسبت به شمع‌های چوبی گران‌تر هستند اما کاربردی‌تر نیز می‌باشند. معمولا شمع‌ چوبی برای ارتفاع مشخصی کاربرد دارد اما شمع‌ فلزی در هر ارتفاعی می‌تواند بکار برده شود.

3)قرار دادن بلوک‌ها

در مرحله بعدی طراحی سقف تیرچه بلوک فاصله‌ی  بین تیرچه‌ها با بلوک‌های بتنی، سفالی و یونولیتی پر می‌شود و دیگر فضای خالی بین تیرچه‌ها نخواهیم داشت. در واقع بلوک‌ها نقش قالب‌بندی بتن را دارند و هیچ نوع باری را تحمل نمی‌کنند.

4)آرماتوربندی سقف تیرچه بلوک

بعد از مرحله‌ی قرار دادن بلوک‌ها بین تیرچه‌ها آرماتوربندی سقف انجام می‌شود. هر چند که با سه مرحله بالا سقف تقریبا محکم شده است اما هنوز در برابر نیرو و مقاومت کششی دچار ضعف می‌باشد و به همین منظور آرماتوربندی سقف نیاز است.

البته روش آرماتوربندی سقف فقط مختص سقف تیرچه بلوک نیست و در دیگر روش‌های اجرایی سقف‌ها نیز بکار برده می‌شود. معمولا آرماتوربندی میزان تحمل سقف را در برابر نیروهای کششی بالا می‌برد. آرماتوربندی شامل استفاده از کلاف‌های میانی، اتصالات تکیه‌گاهی، میلگردهای افت و حرارت، آرماتورگذاری محل بازشوها، آرماتورگذاری طره‌ها و میلگردهای آویز سقف کاذب است.

5)تکمیل قالب بندی و بتن ریزی

با اینکه بلوک‌ها فضای خالی بین تیرچه‌ها را پر کردند اما هنوز بخش‌هایی از کناره‌های تیرچه‌ها خالی می‌ماند! برای رفع این مشکل، بتن پوششی با ضخامت حداقل 5 سانتی‌متر بر روی تیرچه‌ها و بلوک‌ها ریخته می‌شود تا بار وارد بر سقف را تحمل کند.

البته بتن ریزی سقف تیرچه بلوک باید به صورت صحیح انجام شود و بتن تمامی بخش‌های خالی سقف را پر کند. همینطور قبل از بتن‌ریزی باید هر چیز اضافی از روی سقف برداشته و شستشو انجام شود تا سقف جهت بتن‌ریزی آماده باشد.

مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک

مزایا

سقف های تیرچه بلوک مزایای زیادی را با خود به همراه دارند. مطمئنا این سیستم اجرای سقف عملکرد و کارایی بالایی دارد. سقف‌های تیرچه بلوک به دلیل پیش ساخته بودن اجزای اصلی، هزینه‌های پایه را کاهش می‌دهند. همینطور این عامل باعث می‌شود که نصب و استفاده از آن‌ها آسان‌‌تر باشد و دیگر نیازی به نیروهای متخصص برای اجرای آن نداشته باشید. به این ترتیب به راحتی می‌توانید با کمک افراد غیر ماهر نصب کنید.

سقف تیرچه بلوک بتنی در برابر آتش‌سوزی مقاومت بالایی دارد و همچنین عایق خوبی در برابر صدا می‌باشد. علاوه بر این از جهت مقاومت در برابر رطوبت و پوسیدگی خیال شما راحت خواهد بود. دوام و کیفیت بالای سقف‌های تیرچه بلوک یکی دیگر از مزایای این سقف‌ها هستند که آن را برای طبقات همکف و میانی مناسب کرده است.

از لحاظ اقتصادی نیز به دلیل استفاده از بلوک‌های توخالی و کاهش مصرف بتن و کار نیروی انسانی کمتر به صرفه‌تر می‌باشند.

معایب

با همه‌ی مزایایی که این سقف‌ها دارند اما در حوادثی مثل زلزله و آتش‌سوزی معایبی از خود نشان داده‌اند که باعث شده است سقف‌های وافل را به عنوان جایگزین آن‌ها معرفی کنند. در بیشتر مواد تیرچه‌ها در کارگاه‌ها به صورت غیراستاندارد تولید می‌شوند و همین ممکن است که مشکلاتی را ایجاد کند.

مثلا پاشنه تیرچه‌ها مستعد شکستگی و ترک‌خوردگی هستند و همین عوامل می‌تواند به مرور زمان باعث ترک برداشتن سقف شود. همینطور در صورتی که شما از یونولیت به عنوان بلوک در سقف استفاده کنید، احتمال آتش‌سوزی آن وجود دارد. یا برای مثال بلوک‌های سیمانی در اثر زلزله ممکن است خرد شوند و سقف فرو ریزد. همه‌ی این‌ها احتمالاتی هستند که با بکارگیری سقف‌های تیرچه بلوک ممکن است با آن‌ها مواجه شوید.

شما می‌توانید مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک به طور خلاصه در جدول زیر مشاهده می‌کنید.

مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک
مزایا و معایب سقف تیرچه بلوک

جمع بندی

امروزه یکی از متداول ترین و رایج ترین سیستم‌هایی که برای اجرای سقف در ساختمان‌ها به کار می‌رود، سقف‌های تیرچه بلوک می‌باشند. به طور کلی مزایای سقف‌های تیرچه بلوک نسبت به معایب آن‌ها بیشتر است و همین آن‌ها را مورد توجه مهندسین سازه قرار داده است.

این سقف‌ها مخصوصا برای ساخت و سازهای شخصی بسیار مناسب بوده چرا که نصب آن‌ها ساده بود و مقرون به صرفه نیز هستند. این روزها فوندانسیون های بتنی نیز محبوب نیز بسیار بالایی پیدا کرده اند و به یکی از اجزای اصلی ساختمان های بتنی تبدیل شده اند. شما همراهان عزیز عصرآهن می توانید با کلیک روی اجرای فوندانسیون های بتنی این دانشنامه را مطالعه کنید.

ما در بالا سعی کردیم تمامی جزئیات اجرای سقف تیرچه بلوک را با شما به اشتراک بگذاریم. امیدواری که این مطلب برای شما مفید بوده باشد.اگر سوال یا نظری در مورد اجرای سقف‌ تیرچه بلوک دارید، می‌توانید آن‌ را در بخش نظرها با ما به اشتراک بگذارید.